ul. Drzymały 16, 64-200 Wolsztyn, tel. 68 384 20 23
Polish English French German Russian

logo niepodleglo

KLESZCZE

Aktywność kleszczy rozpoczyna się wczesną wiosną i trwa aż do późnej jesieni, a nawet wczesnej zimy. Im wyższa jest temperatura i wilgotność otoczenia tym bardziej wzrasta aktywność kleszczy. Kleszcze żyją na terenie całego kraju, najczęściej w miejscach wilgotnych i obfitujących w roślinność. Można spotkać je dosłownie wszędzie, jednak najczęściej w lasach (zwłaszcza liściastych i mieszanych), na podmokłych terenach porośniętych krzewami i trawami, na łąkach oraz nad brzegami rzek i jezior. Pojawiają się w parkach i na działkach. Najczęściej występują w ściółce czekając na swych żywicieli, którymi są ludzie i zwierzęta. Potrafią wspinać się na trawy i krzewy. Bardzo często wiszą na źdźbłach trawy i na spodzie liści, a z tego powodu są niewidoczne, dlatego bardzo łatwo jest zostać ofiarą tego małego krwiożercy.

Kleszcze wyczuwają swoją ofiarę już w odległości kilku metrów, dzięki temu mogą już szybciej przygotować się do ataku, a najczęściej „polują” na miejsca ukryte i owłosione takie jak skóra głowy, pachy czy pachwiny. Kleszcze żywią się ludzką i zwierzęcą krwią. Ofiara najczęściej nie jest świadoma, iż kleszcz właśnie wkłuł się w jego ciało i zaczął na nim żerować, ponieważ dzięki małym rozmiarom kleszczy i obecności substancji znieczulających w ich ślinie jest to niemożliwe. Kleszcz po żerowaniu może nawet dziesięciokrotnie zwiększyć swoją objętość. Podczas wysysania krwi przez kleszcza w organizmie, na którym on żeruje mogą dostać się bardzo groźne dla zdrowia i życia bakterie wywołujące boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu.

Najczęściej występującą odkleszczową chorobą jest borelioza, która podstępnie wyniszcza organizm. Borelioza jest wieloukładową chorobą zakaźną, wywołaną przez bakterie Borrelia burgdorferi.

Do zakażenia dochodzi na skutek ukłucia przez zakażonego kleszcza. Przenosi on zarazki pobierając krew zakażonego zwierzęcia, następnie sam ulega zakażeniu, po czym żerując przekazuje krętki swojemu żywicielowi. Nie zawsze, ale zazwyczaj po około 7 – 10 dniach od ukłucia przez zakażonego kleszcza pojawia się w tym miejscu zmiana skórna zwana rumieniem wędrującym. Jest to charakterystyczna czerwona lub sinoczerwona plama, która zwiększa swoją objętość. Jest to jeden z najbardziej typowych objawów boreliozy, który występuje w fazie wstępnej tej choroby u około 40 – 50 % chorych. Często też dochodzą inne objawy, bardzo uogólnione m. in. zmęczenie, ból głowy, ból mięśni, gorączka i sztywność karku. Jeśli w tym momencie nie przystąpi się do leczenia może to skutkować wystąpieniem fazy późnej (nawet po kilku latach od ukłucia), która może w konsekwencji prowadzić do zapalenia opon mózgowo – rdzeniowych oraz mózgu, zapalenia nerwów, zapalenia stawów lub zaburzenia rytmu pracy serca.

            Przebycie boreliozy nie daje odporności na tę chorobę, może dojść do zakażenia kolejny raz, nie ma szczepionek zapobiegających ponownemu zakażeniu.

Borelioza województwo wielkopolskie Polska powiat wolsztyński
liczba  zachorowań zapadalność liczba  zachorowań zapadalność liczba  zachorowań zapadalność
2006 273 8,1 6694 17,5 5 9,1
2007 344 10,2 7731 20,3 7 12,7
2008 264 7,8 8255 21,7 2 3,6
2009 349 10,2 10332 27,1 1 1,8
2010 256 7,5 9005 23,6 2 3,6
2011 183 5,3 9170 23,8 1 1,8
2012 215 6,2 8786 22,8 1 1,8
2013 241 7,0 12760 33,1 3 5,3
2014 311 9,0 13866 36,0 6 10,55
2015 381 11,0 13625 35,4 12 21,06
2016 579 16,7 21200 55,2 14 24,52
2017 655 18,8 21528 56 11 19,18
               

Tabela 1. Sytuacja epidemiologiczna w zakresie boreliozy.

 

            Bardzo groźną chorobą odkleszczową jest kleszczowe zapalenie mózgu (KZM), która jest wirusową chorobą ośrodkowego układu nerwowego przenoszoną przez kleszcze. Czynnikiem etiologicznym są wirusy z rodziny Flaviviridae. Wirus ten występuje głównie u zwierząt, a jego przenosicielami są kleszcze. Do zakażenia dochodzi w identyczny sposób – na skutek ukłucia przez zakażonego kleszcza. Podczas wysysania krwi wraz z śliną wprowadzane są wirusy. Do zakażenia może dojść również na skutek picia mleka zakażonych kóz, owiec i krów. Niestety większość przypadków zakażeń wirusem kleszczowego zapalenia mózgu przebiega bezobjawowo. W pozostałych przypadkach mogą wystąpić objawy w okresie 7 – 14 dni od ukłucia przez kleszcza lub 3 – 4 dni po spożyciu mleka zakażonych zwierząt gospodarskich. Pierwsza faza obejmuje objawy uogólnione, do których należą m. in. gorączka, zmęczenie, nudności, ból głowy i mięśni. Takie objawy utrzymują się zazwyczaj przez kilka dni i w większej ilości przypadków choroba kończy się wyzdrowieniem. Po okresie 1 – 20 dni utajenia dochodzi do rozwinięcia drugiej fazy choroby, w której wyszczególnić można objawy związane z zapaleniem opon mózgowych i mózgu, a należą do nich m. in. gorączka, narastające bóle głowy, sztywność karku, zaburzenia świadomości, porażania nerwów czaszkowych, zaburzenia koordynacji, porażania kończyn górnych i dolnych. Może również wystąpić porażenie mięśni oddechowych. Koniecznością jest wtedy hospitalizacja. Choroba rzadko ma przebieg śmiertelny.

Leczenie kleszczowego zapalenia mózgu nie ma specyficznej terapii. Działania podejmowane są zazwyczaj postępowaniem objawowym, a więc stosowane jest łagodzenie objawów np. obniżanie gorączki czy łagodzenie bólu. Można zabezpieczyć się przed tą niebezpieczną chorobą stosując zalecane szczepienie ochronne.

 

Kleszczowe zapalenie mózgu województwo wielkopolskie Polska powiat wolsztyński
liczba  zachorowań zapadalność liczba  zachorowań zapadalność liczba zachorowań zapadalność
2011 0 0 221 0,57

brak

zachorowań

2012 4 0,12 189 0,49
2013 0 0 227 0,59
2014 1 0,03 196 0,51
2015 2 0,06 149 0,39
2016 1 0,03 284 0,74
2017 1 0,03 279 0,73

Tabela 2. Sytuacja epidemiologiczna w zakresie kleszczowego zapalenia mózgu.

Aby uniknąć zachorowania na boreliozę lub kleszczowe zapalenie mózgu należy przestrzegać kilku podstawowych zasad:

  • zakładać odpowiednie ubranie i nakrycie głowy – jak najmniej odkrytych partii ciała,
  • wybierać jasne ubrania – łatwiej można zauważyć kleszcza,
  • stosować preparaty odstraszające kleszcze,
  • dokładnie oglądać skórę po powrocie ze spaceru.

Jeśli zdarzy się, że do naszego ciała przyssany jest kleszcz trzeba go jak najszybciej usunąć:

  • usuń kleszcza specjalnym zestawem do usuwania kleszczy lub pęsetą,
  • uchwyć kleszcza tuż przy skórze, za przednią część ciała, a następnie mocnym, zdecydowanym ruchem, pociągnij ku górze, a powstałą ranę zdezynfekuj,
  • dokładnie obserwuj miejsce po ukąszeniu, gdy pojawi się rumień – idź do lekarza.

Mapa strony

Logowanie

Strona logowania WSSE w Poznaniu.
 

Mapa zagrożeń